سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
418
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
مدينهء منوره ملاقات كرده ، از وى شرح احوال علماى مدارس را خواسته بودم . در جواب نامهاى نوشت كه خلاصهء آن اين است كه زن نواب محمّد عليخان والى كرناتك از شاهزاده خانمهاى سلسلهء صفويه بود كه نام فرزند ارشدش غلام حسين ممتاز و نام دخترش ملكة النساء بيگم معروف به دريا بيگم بود كه آنها فرزندى به نام نواب غلام اسد اللّه خان بهادر مجد الدوله داشتند كه شيعه بود . نواب محمّد عليخان اهل تسنن ، اما دخترش ملكة النساء شيعه بود و نواب غلام اسد اللّه مجد الدوله توانست كه در اشاعهء مذهب شيعه خدماتى انجام دهد و حسينيهاى به نام « عاشورخانهء مبارك » را بنا كرد و موقوفاتى براى آن اختصاص داد . در ميان علماى مدارس غلام نبى اللّه احمد خان فرزند نواب اسد اللّه مجد الدوله عالم و قاضى مدارس بود و در 13 رمضان 1345 ه ق مطابق 8 مارس 1879 م درگذشت . اما براساس تحقيق شخصى خودم به نقل از مجلهء معاصر « اصلاح » تاريخ وفاتش را ذىالقعدهء 1324 ه ق قرار دادهام ، زيرا براساس تقويم ، 13 رمضان 1345 ه ق برابر با 16 مارس 1927 م است . شايد 1345 ه ق سال وفات غلام اسد اللّه خان باشد . حاجى غلام محمد تقى نوشته است كه از ميان تأليفات مولانا غلام نبى اللّه كتابى چند به شرح زير است : پايهء دين ( چاپى ، 1310 ه ق ) ، خلاصهء مكارم الاخلاق ، اردو ؛ لب لباب ( به زبان فارسى ) . غلام نبى احمد اللّه خان فرزندى به نام مولانا امجد عليخان داشت كه قاضى القضاة و خطيب و نيز صاحب عرفان بود . وى در سن حدود 64 سالگى در 20 رجب 1340 ه ق / 20 مارس 1922 م درگذشت . بعد از غلام امجد عليخان ، حجة الاسلام مولانا غلام مهدى قاضى مدارس شد . وى علاوه بر اينكه فقيه بود در ادبيات نيز تبحر داشت و به نيكنامى و حسن خلق معروف بود . غلام امجد على از نوادگان دخترى نعمت اللّه خان عالى بود كه فرزندش غلام محمد تقى و فرزند وى غلام احمد عسكرى در قيد حيات هستند . غلام الثقلين ، خواجه 1333 ه ق / 1915 م خواجه غلام الثقلين اهل پانىپت و يكى از علما و مصنفان و مبلّغان بزرگ اسلام بود .